/MAŁE MUZEUM LUDOWE U KOWALSKICH

MAŁE MUZEUM LUDOWE U KOWALSKICH

Na pn. od Wrocławia, w odległości 4 km na pn. zach. od Trzebnicy, wśród malowniczych Wzgórz Trzebnickich, porośniętych drzewami owocowymi, w śród których przeważają jabłonie znajduje się wieś Marcinowo. Przechodzi przez nią niebieski rowerowy szlak turystyczny, który pięknie prowadzi przez Wzgórza Trzebnickie, racząc nas wspaniałymi widokami.

Na początku wsi, znajduje się gospodarstwo pana Mariana Kowalskiego jest ono nietypowe, wręcz niezwykłe. Efektem jego wieloletniej pracy, pomysłowości i zapobiegliwości jest pełne ciekawostek muzeum przydomowe i skansen w ogrodzie. Można tu podziwiać ekspozycję dawnego sprzętu rolniczego i gospodarstwa domowego.

Muzeum zostało założone przez Mariana Kowalskiego w 1985 r., w wybudowanych na ten cel budynkach, prezentuje ono kolekcję ilustrującą kulturę ludową autochtonicznej ludności dolnośląskiej. Właściciel tego pokaźnego zbioru jest hobbistą, który przez wiele lat gromadził nieprzydatny już
w pracach domowych i rolnych sprzęt.

A wszystko zaczęło się to od rzeźbionej figurki Atlasa oraz starego samowara, które niegdyś otrzymał w prezencie. To zainspirowało go do dalszego powiększania swoich zbiorów. Wszystkie cenne „pamiątki” są układane tematycznie w różnych pomieszczeniach.

Zwiedzając muzeum możemy zobaczyć min. „Dom Chleba”, „Staropolską Kuźnię”, „Skansen – tzw. „Chłopska biżuteria”, oryginalny piec chlebowy, w którym do dziś jest wypiekane pieczywo,
a także „Salę zaprzęgową”.

Pan Marian Kowalski rozpoczął zbieranie swoich zbiorów od obecnej „Sali Kominkowej”, do której z biegiem lat dobudowywał następne pomieszczenia. Obecnie oprócz wymienionej sali są jeszcze sale: „Zegarowa”, „Kołowrotkowa”, „Zaprzęgowa”, „Dom chleba” z piecem chlebowym i Kuźnię.

Sprzęt gospodarski, który jest tu zgromadzony, można dotknąć, a twórca tego muzeum chętnie wyjaśnia, co do czego służy i opowiada barwne historie urządzeń.

Szczególny klimat, obcowanie z autentyczną kulturą ludową, odpoczynek w ciszy, spokoju, wśród zieleni sprawia, że liczba odwiedzających to miejsce turystów wzrasta z roku na rok.

Obecnie Muzeum posiada już ponad 2000 eksponatów – a wszystko w trosce o pamięć o minionych latach i o przyszłość, by nie zginęło to, co stanowi istotę kultury ludowej. Miejsce to chętnie jest odwiedzane przez dzieci. Pan Marian Kowalski przygotowuje dla nich bardzo ciekawe programy, które mają na celu wzbudzić w nich zainteresowanie historią. Razem śpiewają ludowe pieśni, wypiekają chleb domowym sposobem w starym piecu, opowiadają o „przeszłości” danych przedmiotów.

Pasją Mariana Kowalskiego jest muzyka, jest on założycielem kapeli „Marciny”, powstałej w 1978 r., dla niej tworzy opracowania muzyczne, a także jest autorem przyśpiewek. Gra na akordeonie i na trąbce. Dynamiczna muzyka, humorystyczne teksty, przyjazna atmosfera – to wszystko sprawiła, że przy ognisku i pieczonych kiełbaskach można bawić się do późnej nocy.

W większości członkowie zespołu osiedlili się we wsi Marcinowo po 1945 r., ale pochodzą z różnych stron Polski i są nosicielami odmiennych tradycji regionalnych. Osiedliwszy się na Dolnym Śląsku, zetknęli się z kulturą autochtonicznych grup etnicznych i Niemców oraz repatriantów, reemigrantów i osadników z Polski wschodniej. Wszyscy przywieźli ze sobą olbrzymi bagaż kulturowy, decydujący o własnej odrębności: mowę, pieśni, obrzędy i zwyczaje, wiedzę, odmienne normy życia społecznego i systemy wartości. W pieśniach, przyśpiewkach i tańcach, w składzie i brzmieniu instrumentów ( skrzypce, basy, bęben, diabeł-muzykant, akordeon) oraz w kostiumach – zróżnicowanych strojach regionalnych znaleźć można motywy folkloru Lubelszczyzny, Kielecczyzny czy Kurpiów a także z Kresów Wschodnich (Polesia, Wołynia i Podola).

Marian Kowalski, urodził się w 1938 r. w Warszawie, po 1945 r. zamieszkał w Marcinowie, jest poetą, wydał zbiór własnych pieśni i przyśpiewek pt: „Serce jak studnia”. Cała działalność pana Kowalskiego jest bardzo ceniona i często nagradzana przez róże instytucje z całej Polski.
W grudniu 2004 roku z rąk Jarosława Kalinowskiego odebrał nagrodę im. Władysława Orkana, która jest przyznawana pisarzom, malarzom, twórcom ludowym i animatorom kultury za krzewienie
i ochronę dziedzictwa narodowego. Marian Kowalski był jedną z czterech osób wyróżnionych w Polsce. Otrzymał też dyplom Ministra Kultury za 25-letnią działalność zespołu „Marciny”. Podobnych nagród jest więcej.

Małe Muzeum Ludowe u Kowalskich znajduje się w odległości 2 km od obwodnicy Trzebnickiej. Posiada parking niestrzeżony z pięcioma miejscami postojowym. Wizyty indywidualne lub zbiorowe najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie. Podobnie jak opłaty dobrowolne do skarbonki – kustosza na rozwój muzeum, opieka przewodnika obowiązkowa. Marcinowo 2, 55-100 Trzebnica, tel. 071 387-01-09.                        

Kapela ludowa „Marciny

Powstała w 1978 r. we wsi Marcinowo niedaleko Trzebnicy w województwie dolnośląskim. Założycielem i kierownikiem kapeli jest Marian Kowalski. W 1983 roku do zespołu męskiego dołączyły żony, tworząc kwartet śpiewaczy. W skład kapeli wchodzą następujące rodziny: Aleksandra i Marian Kowalscy, Kowalski Tomasz, Kowalski Miłosz, Kowalska Monika, Kowalski Natan, Grech Czesława Frąnckowiak Teodor, Debera Ireneusz, Zgódka Krystyna. W większości członkowie zespołu osiedlili się we wsi Marcinowo po 1945 roku, pochodzą z różnych regionów Polski i są nosicielami odmiennych tradycji regionalnych. Osiedliwszy się na Dolnym Śląsku, zetknęli się z kulturą autochtonicznych grup etnicznych i Niemców oraz repatriantów, reemigrantów i osadników z Polski wschodniej. Wszyscy przywieźli ze sobą olbrzymi bagaż kulturowy, decydujący o własnej odrębności: mowę, pieśni, obrzędy i zwyczaje, wiedzę, odmienne normy życia społecznego i systemy wartości. W pieśniach, przyśpiewkach i tańcach, w składzie i brzmieniu instrumentów (skrzypce, basy, bęben, diabeł-muzykant, akordeon) oraz w kostiumach –zróżnicowanych strojach regionalnych znajdujemy motywy ludowej kultury i folkloru różnych grup etnograficznych: lubelskiego, kieleckiego, kurpiowskiego, łowickiego, także z Kresów Wschodnich (Polesia, Wołynia i Podola). Folklor z odmiennych regionów Polski przyswajają i przetwarzają na własne kompozycje melodyczne i tekstowe. Marian Kowalski sam opracowuje repertuar kapeli, jest autorem większości wykonywanych przez zespół utworów. Wybór tekstów pieśni i przyśpiewek z repertuaru kapeli „Marciny” autorstwa M. Kowalskiego, pt. „Serce jak studnia”, opublikowany został w 1989 roku. Kapela ludowa „Marciny” wiele koncertuje w kraju i zagranicą. Jest szczególnie ceniona za wysoki poziom wykonawczy i artystyczny. Jej występy mają często charakter inscenizacji piosenek, zwyczajów i scen z życia wsi. Twórca Kapeli „Marciny” – Marian Kowalski jest aktywnym działaczem społecznym, regionalistą, szczególnie zaangażowanym w pracę na rzecz ochrony lokalnej kultury materialnej i duchowej. Jest założycielem prywatnego Muzeum Regionalnego, w którym eksponuje własną kolekcję etnograficzną, liczącą ok. 2500 eksponatów.               

 Marian Kowalski, urodził się w 1938 r. w Warszawie, po 1945 r. zamieszkał we Wrocławiu, od 1950 r. Marcinowie, jest muzykiem i poetą wydał zbiór własnych pieśni i przyśpiewek pt: „Serce jak studnia”. Jego działalność jest bardzo ceniona i często nagradzana przez róże instytucje z całej Polski. W grudniu 2004 r. z rąk Jarosława Kalinowskiego odebrał nagrodę im. Władysława Orkana, która jest przyznawana pisarzom, malarzom, twórcom ludowym i animatorom kultury za krzewienie i ochronę dziedzictwa narodowego. Marian Kowalski był jedną z czterech osób wyróżnionych w Polsce. Otrzymał też dyplom Ministra Kultury za 25-letnią działalność zespołu „Marciny”. Podobnych nagród jest więcej. Twórca Kapeli „Marciny” – Marian Kowalski jest regionalistą, szczególnie zaangażowanym w pracę na rzecz ochrony lokalnej kultury materialnej i duchowej.  Od 1956 r. związany jest z Kulturą Dolnośląską. Do Chwili obecnej tj. do 2007 r. jest czynnym działaczem na niwie kultury. Obecnie pełni urząd Kustosza własnego Muzeum.

W 2005 r. udekorowano M. Kowalskiego Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Polski, nadanym przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego na Dożynkach Ogólnopolskich w Spale koło Warszawy.

Fot. Jerzy Maciejewski

(JM)